Resimli Türkiye Florası Cilt 1 ve 2

From Doğa Tarihi
Jump to: navigation, search

Resimli Türkiye Florası Facebook sayfasındaki tanıtım yazısından alınmıştır [1]

"Bugüne kadar ülkemizin florası iki defa yazılmıştır. Bu eserlerin ilki 19. yy’da Boissier tarafından yazılan 6 ciltlik “Flora Orientalis” (Şark Florası); diğeri 20. yy’da Davis tarafından yazılan 10 ciltlik “Flora of Turkey and the East Aegean Islands” (Türkiye ve Doğu ege Adaları Florası) eserleridir. İkinci esere, Türk botanikçiler tarafından bir ek cilt (11. Cilt) eklenmiştir. Bu eserlerin, özellikle ikincisinin memleketimizin bilim hayatına yaptığı katkı çok büyüktür ve yadsınamaz. Başlıca bu sayede Türk bilim adamları, “Resimli Türkiye Florası”nı yazabilecek duruma gelmiştir. Ancak, bu iki temel eserin ilki Lâtince, ikincisi ise İngilizce dilindedir. Bu dilleri bilenler için pek sorun olmasa da, Türk halkının ezici çoğunluğu için bu bilgi kaynakları kullanılamaz durumdadır. Yani Türk halkının bitki bilgisine ulaşabileceği Türkçe bir Flora kitabı şarttır. Türkçe bir Flora kitabının da olmazsa olmazı Türkçe bitki adlarıdır. Hatta daha da önemlisi bu bitki adlarının güvenilir olmasıdır; birbirimizle konuşurken bir bitki adından bahsettiğimizde karşımızdakinin de aynı bitkiyi anladığından emin olmamızdır. Ve elbette, özellikle güvenilir adlar, sistemli bir çalışmayla, zaman içinde tesis edilebilecek bir durumdur.

Ayrıca son Flora’nın yazılmasından beri çok sayıda yeni bitki türü betimlenmiş, ve Flora’nın güncellenmesi ihtiyacı bilginler tarafında çeşitli ortamlarda dile getirilmiştir. Bu ihtiyaçları göz önünde bulunduran “Flora Araştırmaları Derneği” ki ANG Vakfı kurucu üyelerindendir, Türk bilginleri taarfından böyle bir eserin fizibilitesi araştırılmış ve projenin gerçekleştirilmesi çalışmalarına başlanmıştır. Bu arada Cumhurbaşkanlığı çalışmanın öneminden ötürü “Resimli Türkiye Florası Projesi”ni himayesine almıştır.

Bu aşamadan sonra ANG Vakfı ile “Flora Araştırmaları Derneği” Nezahat Gökyiğit Botanik Bahçesi bünyesinde projenin gerçekleştirilmesi için birlikte çalışmıştır. Faaliyet çerçevesinde ilk olarak 2012 yılında “Türkiye Bitkileri Listesi” adlı kitap yayınlanmıştır. Ana eserin bir hazırlığı niteliğindeki bu eserin önemli özellikleri arasında şunlar belirtilebilir: a- ilk defa milli hudutlar içindeki alanı kapsayan bir Flora eseri yayınlanmıştır, b- ilk defa bütün bitkiler için özgün Türkçe adlar kullanılmıştır, c- ilk defa yurt sathında bir işbirliği ile 102 yazarlı (araştırmacı ve sanatçı) bir eser yayınlanmıştır. Bu yıl ise 28 cilt olarak tasarlanan “Resimli Türkiye Florası”nın ilk cildi, yukarda belirtilen kurumlara ek olarak Türkiye İş Bankası’nın mali desteği ile yayınlanmıştır.

Halen eserin ikinci ve üçüncü ciltlerinin finansmanı ANG Vakfı tarafından sağlanmış, çalışmalar sürmektedir. Yani bu ciltlerle ilgili çalışma, ANG Vakfı desteğinde, Flora Araştırmaları Derneği’nin katkısı ile NGBB’de yürütülmektedir. Bu çalışmalar “paylaşmanın hazzı”nı hem bilginlerimizin hem sanatçılarımızın yaşayabileceği bir siyaset izlenerek herkesi katkısının sağlandığı yurt sathında büyük bir işbirliği ile yürütülmektedir. Bu çalışmalar çerçevesinde bir bursiyer (Necati Bayındır, Abant İzzet Baysal Üniversitesi’nde doktora öğrencisi) ve bir sistematikçi (Oğuzhan Yaşarkan, NGBB) istihdam edilmiştir. İkinci ve üçüncü ciltlerin yayın yılı 2017 olarak düşünülmektedir.

Ayrıca bütün bilgilerin yer alacağı bir elektironik flora hazırlığı da Abant İzzet Baysal Üniversitesi’nde, Dr. Yasin Bakış tarafından ANG Vakfı’nın desteği ile yürütülmektedir. Şimdilik bütün bu bitki bilgisinin paylaşımı ayrıca Vakfımızın “www.bizimbitkiler.org.tr” veb sayfasında sürdürülmektedir. Bundan sonraki aşamada TÜBİTAK’tan destek aranacaktır. Eğer tüm ciltleri kapsayan bir finansman tedarik edilebilirse, Cumhuriyetimizin 100. Yılı’na eserin tamamı yetiştirilebilir. Çünkü hem ilgili konularda yeterli uzman botanikçimiz vardır hem de bitki ressamı ve çizeri kaynağı, çalışmalarımızla hızla gelişmektedir.

Türkçe Bitki Adlarının Önemi: Türkiye’nin en önemli doğal kaynağı olan bitki çeşitliliği ile ilintili böyle bir bilgi kaynağının başka dillerde olması, Türk halkının güvenilir bitki bilgisine ulaşması imkânını çok sınırlı ve zor hale getirmektedir; bunun sonucunda da Türk halkının ilgili alanlarda sürekli cahil kalmaya zorlanmaktadır. Bunun özünde kendi bilginlerimizin, bitki bilgisini halka ulaştırmada biraz tembel davranması, bu görevi gereksiz bir çaba olarak görmesi, ya da okulda öğrencilere diploma zoruyla öğretebildikleriyle yetinmesi yatmaktadır. Çünkü Türkçe yapılan yayınlar desteklenmemiş ve hatta yabancı dilde eser, makale yazmak bilim adamlarımıza daha çok itibar kazandırmıştır. Bugün neredeyse bütün üniversitelerimizde, kadroya atanabilme ölçütleri arasında Türkçe bir makale ya da kitap yazmak en alt sıralarda gelmekte, en az puanı kazandırmaktadır. Türkiye’nin bilginleri, adeta batılı halklara hizmete zorlanmaktadır. Türkçe yayınların itibar kazandırmamasının temelinde ise, birçok başka etkenin yanında, esasen bilimsel güvenilirlik sorunu yatmaktadır. Bu sorun, bir miktar, başlangıçta güvenilir bilginin güvenilir Türkçe ismin arkasına tesis edilmesiyle çözülebilir. Çünkü güvenilir isim güvenilir bilginin anahtarıdır. Bu güveni oluşturmak, sorunu çözmek de biz Türk bilginlerine düşmektedir; başkasına değil. “Türkiye Bitkileri Listesi (Damarlı Bitkiler)” kitabında bütün bitkilere birer isim önerilmesi, bu çabanın ilk adımıdır."

Resimli Türkiye Florası 2. Cilti, 2018 Mart ayında basılmıştır. Her iki ciltin satışı ANG vakfı websayfasından gerçekleştirilmektedir. [2]